Liệu Dortmund có thể tạo thêm thách thức cho Bayern, đội khởi đầu mùa giải này không mấy suôn sẻ?
Câu hỏi này trước rạng sáng hôm nay, thậm chí cho tới khi trận đấu với Bremen sắp kết thúc, vẫn còn rất nghiêm túc. Kết quả là ở 10 phút cuối trận, họ bị Bremen ghi liền hai bàn, từ thế dẫn 2-0 bị gỡ hòa 2-2.
Trong số này, chúng ta sẽ xem xét cụ thể màn trình diễn của Dortmund trong trận đấu này, cũng như ưu nhược điểm trong hệ thống chiến thuật của Kovac.
Thực ra, trong bối cảnh thực lực nhân sự chắc chắn không bằng Bayern, Dortmund đã có khởi đầu mùa giải khá tốt. Việc bị gỡ hòa ở phút cuối mà vẫn hơn Bayern 3 điểm cũng là có lý do.
Ưu điểm lớn nhất trong cách sắp xếp của Kovac mùa này là khi có trong tay Nmecha, một tiền vệ có năng lực khá nhưng thể hình cao lớn, ông đã không rơi vào lối mòn để cậu đá tiền vệ phòng ngự trong sơ đồ 4-2-3-1, mà chọn dùng hệ thống ba trung vệ để nâng đỡ:
Như vậy, khi Dortmund chuyển từ tấn công sang phòng ngự, ba trung vệ lùi về, hai wing-back lùi về, tiền vệ còn lại đảm bảo lùi về; chỉ cần hàng hậu vệ đủ linh hoạt, có thể dùng ý thức phòng ngự để chuyển đổi linh hoạt giữa ba và bốn hậu vệ, thì dù Nmecha không thể tham gia phòng ngự ngay lập tức cũng không phải vấn đề lớn.
Hoàn cảnh này tốt hơn rất nhiều so với Pogba năm xưa, và cũng tốt hơn nhiều so với Nmecha ở đội tuyển quốc gia, bởi trong đợt FIFA Days lần này, cậu đã bị chỉ trích vì chính vấn đề đó.
Sở dĩ phải nói như vậy là vì trong đội hình hiện tại của Dortmund, Nmecha thực ra là một điểm tựa chiến thuật tương đối đáng tin cậy.
Với chiều cao 190 cm, sự linh hoạt của cậu vẫn khá tốt. Sức đột phá đương nhiên không bằng Bellingham năm nào, nhưng ở khu vực giữa sân cậu có sự toàn diện nhất định, nên vừa có thể kéo hàng thủ đối phương về phía mình rồi dùng thân hình che chắn bóng, vừa có thể sau khi thu hút đối thủ thì chuyền bóng ra.
Vì vậy, trong những pha tấn công nguy hiểm mà Dortmund tạo ra ở nửa sau hiệp một, Nmecha vừa có thể phối hợp bóng ngắn tốt ở khu vực hẹp, vừa có thể mở rộng tầm nhìn để khởi xướng tấn công bên cánh yếu. Đặc biệt, dáng di chuyển nhẹ nhàng trong một thể hình cao lớn như vậy chính là dấu hiệu cho thấy loại cầu thủ này có trình độ nhất định:
Không cần so với ai khác, chỉ cần so với đồng đội Jobe Bellingham là đủ thấy sự khác biệt: người sau có bước chân hơi nặng nề khi xoay người và khởi động:
Tuy nhiên, một vấn đề lớn của Dortmund trong trận này lại nằm ở người đá cặp bên cạnh Nmecha ở tuyến giữa: Kovac chọn Jobe Bellingham, em trai của Bellingham, một cầu thủ có kiểu chơi khá tương đồng.
Đây dĩ nhiên là hệ quả của việc xây dựng tuyến giữa của Dortmund mùa này: không dùng Joey Fellmann thì nhiều khả năng bạn chỉ có thể dùng Bellingham em, nhưng khi dùng Bellingham em, vấn đề lộ ra rất rõ, đó là có quá nhiều cầu thủ cao lớn ở trục giữa khu vực giữa và trên sân.
Nmecha đã cao 190 cm, Bellingham em còn cao hơn một chút, 191 cm, cộng thêm tiền đạo Guirassy cao 187 cm, số cầu thủ cao lớn khá nhiều, nên quãng đường di chuyển, đặc biệt là diện tích bao quát tức thời được quyết định trực tiếp bởi sức bật, có thể bị ảnh hưởng.
Vì thế, ở phút 23, chúng ta có thể thấy khoảng trống xuất hiện bên cạnh cặp tiền vệ trung tâm, cộng với việc hàng hậu vệ Dortmund trông không có tính cơ động đặc biệt xuất sắc, vấn đề ở đây khá rõ ràng:
Pha Bremen chen vào giữa hai tuyến ở phút 26 cũng là một ví dụ rất rõ:
Vì vậy, vấn đề bao quát của hai tiền vệ cao lớn này thực ra đã bộc lộ ngay từ hiệp một. Sau trận, chúng ta cũng thấy nhiều cổ động viên bàn luận có nên vì thế mà chuyển sang hệ thống bốn hậu vệ hay không.
Thực tế, chuyển sang bốn hậu vệ không phải lựa chọn tốt. Bởi trong hệ thống ba trung vệ, cần nhấn mạnh ý thức phòng ngự của các trung vệ lệch biên trong việc sớm dâng lên bao quát, cũng như khả năng dâng cao áp sát trong phòng ngự một đối một; chính ý thức và động tác này của các trung vệ lệch biên được dùng để giải quyết vấn đề về ý thức, năng lực và khả năng bao quát phòng ngự ở tuyến giữa.
Nói cách khác, một hệ thống ba trung vệ vận hành tốt hoàn toàn có thể không cần tiền vệ phòng ngự; một phần nhiệm vụ của tiền vệ phòng ngự đã được chia nhỏ ra nhờ vị trí đứng của ba trung vệ cùng ý thức và động tác dâng cao của các trung vệ lệch biên.
Một ví dụ rất hay chính là Inter Milan trong vài năm qua.
Mkhitaryan, Barella và Calhanoglu, không ai trong số họ xuất thân là tiền vệ phòng ngự chuyên trách. Đặc biệt là Calhanoglu, người đá lùi sâu nhất, hồi còn chơi ở Bundesliga thậm chí là tiền vệ công, nên ý thức và năng lực phòng ngự của bộ ba này chắc chắn có điểm yếu.
Nhưng trong hệ thống ba trung vệ của Inter Milan, ba người họ vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ công thủ và kết nối ở phía trước hàng hậu vệ. Đây không phải sự khác biệt giữa ba người và hai người, mà là sự khác biệt giữa việc hệ thống ba trung vệ có vận hành tốt hay không.
Do đó, nếu Dortmund chọn chuyển sang bốn hậu vệ, họ ngược lại sẽ phải đối mặt trực tiếp hơn với thực tế chiến thuật là mình thật ra không có tiền vệ phòng ngự. Để những cầu thủ cao lớn như Nmecha và Bellingham đá tiền vệ phòng ngự chắc chắn là thảm họa, đội tuyển Đức của Klopp đã có tiền lệ.
Vì vậy, không thể nhìn nhận vấn đề phòng ngự của Dortmund như vậy, nhất là sau khi họ đã vất vả mới có được thế dẫn 2-0.
Phút 88, Bremen cướp bóng ở phần sân trên, dẫn thẳng vào sau lưng hai tiền vệ. Vấn đề bám người của Nmecha ở đây có thể hiểu được, dù sao một cầu thủ to cao đã đá trọn trận, cộng thêm việc trước đó vừa thi đấu cho đội tuyển quốc gia. Khi Nmecha buông lỏng, Fellmann bên cạnh gần như phải một chọi hai tức thời, có vấn đề cũng không bất thường. Đến trước hàng hậu vệ, bên cạnh ba trung vệ đều có cầu thủ đối phương, việc dâng lên áp sát hơi chậm cũng là khó tránh:
Vì vậy, vấn đề then chốt nằm ở pha bị cướp bóng. Cách xử lý của Schlotterbeck có thiếu sót: chuyền sệt cho tiền đạo thì phải đảm bảo tốc độ bóng, nếu không thì dứt khoát chuyền bổng. Kiểu chuyền nửa vời như thế là chết người nhất:
Còn bàn thứ hai, bước chân của Nmecha lại chậm chạp, Fellmann vì vậy phạm lỗi. Đó đương nhiên đều là khuyết điểm, nhưng vấn đề Dortmund bám người kém khi bị chắn người trong tình huống cố định sau đó cũng cần được giải quyết ngay trên sân tập.
Nói trắng ra, gốc rễ của nhiều vấn đề không nằm ở bề mặt, nhưng vấn đề đầu tiên hôm nay rõ ràng là Nmecha và Bellingham em không nên cùng đá chính. Khi hai người cùng ra sân, vấn đề về quãng đường di chuyển và diện tích bao quát sẽ quá rõ ràng; dù không trực tiếp dẫn tới bàn thua, nó cũng đồng thời làm tăng mức tiêu hao của bản thân họ và các đồng đội xung quanh.
Tôi gây ra vấn đề thì đồng đội phải nỗ lực hơn để bù đắp; đồng đội gây ra vấn đề thì tương tự tôi cũng phải nỗ lực hơn để bù đắp. Điều đó khiến thể lực và sự tập trung của mọi người ở cuối trận đều thiếu hụt thêm. Vì vậy, khi phê bình vấn đề phòng ngự của Nmecha và Fellmann, cũng không thể không tính đến bối cảnh lớn này.
Do đó, công việc của Kovac vẫn còn rất, rất nhiều.
