Là một trong những môn thi đấu đầu tiên của Thế vận hội hiện đại năm 1896, xe đạp đã trải qua nhiều thay đổi hơn bất kỳ môn thể thao Olympic nào khác.
Công nghệ đóng vai trò rất lớn trong sự phát triển của môn xe đạp, đồng thời nhiều nội dung mới đã được bổ sung xuyên suốt lịch sử Olympic, trong đó có xe đạp địa hình và đua BMX.
Việc hiểu đầy đủ các thể thức đua xe đạp khác nhau là điều rất quan trọng trước khi đưa ra bất kỳ quyết định cá cược nào.
Một số cuộc đua diễn ra quá nhanh nên gần như không có cơ hội cá cược trực tiếp, nhưng xe đạp đường trường cho phép người chơi đặt cược trong trận khi cuộc đua đang diễn ra.
Lịch sử
Cuộc đua xe đạp đầu tiên trong lịch sử thường được cho là đã diễn ra trên quãng đường 1.200 mét tại Pháp vào tháng 5 năm 1868.
Một cuộc tranh cãi với Vương quốc Anh đã khiến Pháp, Bỉ, Mỹ, Italy và Thụy Sĩ thành lập Liên đoàn Xe đạp Quốc tế vào năm 1900. Bốn năm trước đó, xe đạp đã góp mặt tại Thế vận hội Mùa hè hiện đại đầu tiên. Kể từ đó, môn thể thao này chưa từng vắng mặt tại Thế vận hội.
Xe đạp xuất hiện vào thế kỷ 19 và hoạt động đạp xe nhanh chóng trở thành một phần quan trọng trong đời sống thường nhật. Đây vừa là một thú vui, vừa là một hoạt động mang tính thi đấu, đồng thời cũng là phương tiện để nam giới và phụ nữ dành thời gian bên nhau. Ban đầu, điều này đã gây ra một số tranh cãi.
Năm 1915, Hà Lan bắt đầu xây dựng các tuyến đường dành cho xe đạp do lo ngại trước sự gia tăng của phương tiện cơ giới. “Hiệp hội Đường dành cho Xe đạp” cuối cùng vẫn hoạt động cho đến ngày nay, còn xe đạp tiếp tục giữ vai trò vô cùng quan trọng trong lối sống của người Hà Lan.
Sau những phát minh về xe đạp tiếp nối mẫu xe bánh trước lớn penny-farthing, một giai đoạn được gọi là “cơn sốt xe đạp” đã xuất hiện, chứng kiến số người đi xe đạp tăng nhanh chóng. Đây là thời kỳ mang tính giải phóng đối với phụ nữ, đem lại cho họ sự tự do chưa từng có.
Luật thi đấu
Mục tiêu chung của môn xe đạp là đi từ điểm A đến điểm B trong thời gian nhanh nhất có thể. Trên sân lòng chảo, điều này đồng nghĩa với việc hoàn thành số vòng đua quy định nhanh nhất có thể, nhưng một số nội dung còn có thêm các tiêu chí khiến cuộc đua trở nên phức tạp hơn.
Các cuộc đua nước rút thường là màn đối đầu trực tiếp, thi đấu theo thể thức loại trực tiếp để chọn ra những tay đua vào chung kết. Ngoài ra còn có các nội dung tiếp sức như madison và đua tính điểm, một thể thức đua sức bền gồm nhiều chặng nước rút được bố trí xuyên suốt cuộc đua, trong đó các tay đua được cộng điểm.
Môn xe đạp còn bao gồm xe đạp địa hình, BMX và những phân môn khác. Tuy nhiên, trọng tâm chủ yếu ở đây sẽ là các nội dung lòng chảo và đường trường. Đua tính giờ là một trong những nội dung đường trường quan trọng nhất — tại Olympic Paris, nam và nữ sẽ lần đầu tiên thi đấu trên cùng một lộ trình.
Ở mỗi nội dung đều có những quy định cụ thể mà mọi chiếc xe phải tuân thủ. Các tay đua không được cố ý chủ động va chạm với đối thủ ở bất kỳ thời điểm nào trong cuộc đua.
So với nhiều môn thể thao khác, xe đạp không có quá nhiều quy định và chi tiết kỹ thuật phức tạp. Dù công nghệ đã giúp tốc độ và thành tích thời gian cải thiện mạnh mẽ, bản chất của môn thể thao này vẫn tương đối dễ hiểu.
Các nội dung xe đạp tại Paris 2024 gồm:
- Đua BMX
- BMX tự do
- Đua xe đạp đường trường
- Đua tính giờ đường trường
- Xe đạp địa hình băng đồng
- Đua nước rút
- Đua nước rút đồng đội
- Keirin
- Đua đuổi bắt đồng đội
- Madison
- Omnium
Cách tính điểm
Thành tích trong môn xe đạp được ghi nhận bằng thiết bị bấm giờ hiện đại nhất. Đồng hồ bắt đầu chạy khi cuộc đua khởi tranh và ghi lại thời gian của từng tay đua thông qua con chip gắn trên xe.
Các mốc thời gian trung gian được hiển thị trong chương trình truyền hình trực tiếp môn xe đạp, giúp khán giả theo dõi khoảng cách giữa các tay đua. Trong nội dung đua tính điểm, các tay đua được cộng điểm dựa trên thứ hạng của họ ở từng chặng nước rút.
Kích thước đường đua
Địa điểm tổ chức đua xe đạp lòng chảo được gọi là velodrome. Nơi đây có đường đua hình bầu dục với độ nghiêng lớn, gồm hai khúc cua 180 độ và hai đoạn thẳng. Đường đua velodrome tại Olympic và Giải vô địch thế giới có chiều dài 250 mét, được đo theo một vạch nằm cách mép dưới đường đua 20 centimet.
Các đường đua hiện đại thường được làm bằng gỗ hoặc vật liệu tổng hợp. Những velodrome đời cũ thường được xây bằng bê tông.
Giữa khu vực trung tâm và đường đua có một dải màu xanh lam nhạt, chiếm khoảng 10% bề rộng đường đua. Được gọi là “côte d'azur”, dải này về mặt chính thức không thuộc đường đua nhưng có thể được sử dụng trong một số trường hợp nhất định.
Vạch đo chiều dài nằm phía trên “côte d'azur” 20 centimet. Cao hơn thêm 90 centimet là vạch đỏ dành cho các tay đua nước rút. Ở vị trí giữa bề rộng đường đua có một vạch được sử dụng làm ranh giới phân cách trong những cuộc đua có xe mô tô tham gia.
Trang thiết bị
Xe đạp lòng chảo phải nặng ít nhất 6,8 kilogram. Những chiếc xe này được cải tiến qua từng năm nhờ các đổi mới về khí động học. Điều tương tự cũng áp dụng với mũ bảo hiểm, kính và trang phục của các tay đua lòng chảo. Xe đạp lòng chảo không có phanh.
Xe đạp đường trường có một số điểm khác biệt. Xe đạp địa hình và xe BMX tất nhiên cũng sở hữu những đặc trưng riêng.
Các quốc gia thành công nhất tại Olympic
Vương quốc Anh giành nhiều huy chương xe đạp nhất với tổng cộng 100 huy chương, nhưng Pháp đứng đầu bảng tổng sắp nhờ 41 huy chương vàng. Italy (63), Hà Lan (61) và Mỹ (60) xếp sau hai quốc gia dẫn đầu về tổng số huy chương.
Australia và Đức là hai quốc gia còn lại từng giành ít nhất 15 huy chương vàng tại Olympic.